“Dat er nog groen is, komt door particulieren!” Het was misschien niet de meest fijnzinnige uitspraak van Pierre Crahay, maar ze typeert wel zijn engagement en gedrevenheid. Als grootgrondbezitter in het vijvergebied De Wijers, waar hij op een familielandgoed woonde, was hij een drijvende kracht voor particulier land-, bos- en natuurbeheer.
Het is een opvallende verzameling natuurverenigingen die vorige week het overlijden aankondigde van Pierre Crahay, twee dagen voor zijn familie dat deed: de vzw’s European Landowners Organization, Landelijk Vlaanderen, Aanspreekpunt Privaat Beheer Natuur en Bos, Platform Buitengebied en Stichting Behoud Natuur en Leefmilieu Vlaanderen. Een hele mond vol, want Pierre hield graag meerdere ijzers in het vuur. “Bij ons was Pierre behalve lid ook een halftijdse werknemer”, zegt Jurgen Tack van de European Landowners Organization (ELO), een lobbygroep voor private landeigenaars met standplaatsen in Brussel, Polen en Spanje. Op zijn privédomein in Kuringen, pal in het vijvergebied De Wijers, ontving Pierre in naam van de ELO de top van de Europese leefmilieu-administratie. “Het was de favoriete stek van Europese ambtenaren voor hun uitstappen”, weet Tack.
Verlanding
Het domein van de adellijke familie Crahay, verschillende honderden hectaren groot, geldt als toonvoorbeeld van privaat natuurbehoud. Onder meer dankzij de toewijding van Pierre won het Vijvergebied Midden-Limburg in 2014 de Natura2000-award van de Europese Commissie. Die bekroont tweejaarlijks projecten in heel Europa die bijzondere inspanningen doen voor natuurbehoud en die een toegevoegde waarde creëren voor de lokale economie. “Pierre was erg gesteld op de omgeving waarin hij was opgegroeid”, zegt Tack. “Tijdens zijn dagelijkse wandelingen op zijn domein stelde hij vast dat de biodiversiteit achteruitging en dat het gebied zoals hij het had gekend als kind aan het verdwijnen was. Veel vijvers werden niet onderhouden en groeiden dicht door de wilgen, waardoor er verlanding optrad. Daardoor bleven ook de vogels weg uit het gebied. ”Door het vijvergebied opnieuw open te maken, wilde Pierre verdwenen soorten terugbrengen en bedreigde soorten laten floreren. Door zijn ingrepen broedt de roerdomp en de kwartelkoning opnieuw in De Wijers en is de populatie van de boomkikker, zijn lievelingsdier, zelfs zodanig geëxplodeerd dat ze nu ook voorkomt in aangrenzende natuurgebieden. Het herstel van het Vijvergebied trok de aandacht van de Europese Commissie omdat het gerealiseerd werd door een uitzonderlijke samenwerking tussen privé-eigenaars, Natuurpunt, het Agentschap Natuur en Bos en de vzw Limburgs Landschap. “Het is uniek”, legt Tack uit, “dat ook grootgrondbezitters zoals Pierre en de baron van het kasteel Vogelsanck hun medewerking verleenden.”
Kardoen
Zijn engagement ontlokte Pierre vorig jaar in de Nederlandse krant De Telegraaf nog de uitspraak dat er zonder particulieren geen groen meer zou zijn. Zestig procent van de Europese beschermde natuurgebieden is in handen van privé-eigenaars, zegt Tack. “Pierre had daarover regelmatig aanvaringen met Natuurpunt. Hij erkende dat zijn doelstellingen gelijkliepen met die van Natuurpunt, maar over de manier waarop die gerealiseerd moesten worden, verschilde hij van mening. ”Toch bleef Pierre, die de titel droeg van jonkheer, de laagste adellijke stand, altijd zijn innemende zelf, vindt Tack. “Pierre had het hart op de tong, maar hij bleef praten. Mensen kwamen graag bij hem over de vloer, hij was een uitstekende gastheer. Ik heb meermaals het genoegen mogen smaken om door hem uitgenodigd te worden. Na een rondleiding op zijn domein kookte hij voor zijn gezelschap. Lang voordat slow food zijn intrede deed, was Pierre al bezig met de traditionele keuken en besteedde hij aandacht aan lokale ingrediënten. Dankzij hem heb ik kardoen leren eten (een distel die verwant is aan de artisjok, nvdr).”“Na een wandeling durfde hij al eens een fles open te trekken”, bevestigt Freddy Vandebergh van Natuurpunt Hasselt-Zonhoven. Freddy werd enkele jaren geleden door Pierre gecontacteerd om rondleidingen te organiseren op zijn domein voor ELO en Landelijk Vlaanderen. “Met een clubje natuurliefhebbers hebben we daarna uitzonderlijk toegang gekregen om de fauna en flora op zijn domein te inventariseren. Een unieke kans waardoor we nog eens een koningsvaren en een zeldzame zuringsoort te zien kregen.”
Koninklijk bloed
Tijdens zijn gidsbeurten op het domein van Pierre kon Freddy vaststellen dat de edelman niet in een kasteel woonde, maar in een gewoon vakwerkhuis. “Het deed me een beetje aan Bokrijk denken”, vertelt Freddy. Behalve Pierre betrekt ook zijn zus een woonst op het terrein, dat al eeuwen in het bezit is van de familie. Tijdens de zomer slaan de katholieke Europascouts er hun kamp op, meteen ook de reden waarom er in Kuringen soms koninklijk bloed te zien is. Verschillende kinderen van Filip en Mathilde zijn immers lid van de Europa-scouts. De familie Crahay maakte in het begin van de vorige eeuw fortuinen met suiker. Ze bezat verschillende raffinaderijen in Henegouwen en fusioneerde in 2006 met andere suikerfabrieken, wat het familievermogen volgens de site derijkstebelgen.be op 97 miljoen euro bracht. Hoewel hij er warmpjes in zat, bleef Pierre werken. Naast zijn lobbywerk voor ELO was hij als incassobureau aan de slag voor een Waals mediabedrijf. Maar het liefst was hij te vinden in de uitgestrekte bossen en weiden van zijn privédomein, waar hij een week voor zijn dood nog een Franse delegatie rondleidde. Wat niemand toen wist, was dat het één van de laatste keren was dat de boomkikkers voor Pierre zouden zingen.